Turyn

Turyn urzeka jako najbardziej eleganckie i wyrafinowanie niedoceniane miasto Włoch, gdzie wspaniałe królewskie pałace sabaudzkie sąsiadują z harmonijnymi barokowymi placami, Muzeum Egipskie mieści drugą co do wielkości kolekcję na świecie po Kairze z 30 000 bezcennych artefaktów, historyczne kawiarnie w stylu Art Nouveau serwują bicerin (warstwowy napój czekoladowo-kawowo-śmietankowy wynaleziony właśnie tutaj), a ośnieżone Alpy stanowią dramatyczne tło dla 18 kilometrów eleganckich renesansowych arkad skrywających luksusowe sklepy. Ta wyrafinowana stolica Piemontu (ok. 856 000 mieszkańców, czwarte co do wielkości miasto Włoch) przeszła niezwykłą transformację z pierwszej stolicy Włoch po zjednoczeniu (1861-1865) i przemysłowej potęgi Fiata w centrum kulturalne — 18 kilometrów eleganckich barokowych i neoklasycznych arkad umożliwia spacery chronione przed pogodą przez cały rok, tajemniczy Całun Turyński przyciąga katolickich pielgrzymów szukających płótna pogrzebowego Chrystusa (przechowywanego w katedrze w Turynie, zwykle niedostępnego dla zwiedzających poza rzadkimi wystawieniami), a organizacja Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2006 roku stała się impulsem do znaczącej rewitalizacji urbanistycznej, podnosząc międzynarodowy prestiż miasta.

Wyjątkowe Museo Egizio (wstęp 63 zł / €15, otwarte pon. 9-14, wt.-pt. i niedz.

9-18:30, sob. 9-20) autentycznie rywalizuje z Kairem dzięki ok. 40 000 artefaktów (z czego ok.

3 300 na wystawie), w tym nienaruszonym grobowcom, niezwykle zachowanym mumiom, sarkofagom i słynnemu Papirusowi Królewskiemu z listą dynastii faraonów — ta światowej klasy kolekcja wymaga minimum 2-3 godzin zwiedzania. Z kolei ikoniczna Mole Antonelliana z charakterystyczną 167-metrową wieżą z aluminiową kopułą (Muzeum Kina 76 zł / €18, winda panoramiczna ok. 38 zł / €9, bilet łączony ok.

97 zł / €23; zamknięte we wtorki, godziny 9:00–19:00) oferuje rozległe panoramy Alp z platformy widokowej i mieści Narodowe Muzeum Kina, celebrujące dziedzictwo włoskiego filmu poprzez interaktywne wystawy wewnątrz strzelistej hali przypominającej świątynię. Opulentny Pałac Królewski (Palazzo Reale, 63 zł / €15, zamknięty w środy) i średniowieczny Palazzo Madama (42 zł / €10) prezentują przepych dynastii sabaudzkiej ze złoconymi salami balowymi, salami tronowymi i zbrojownią, odzwierciedlając rolę Turynu jako stolicy Królestwa Sardynii, podczas gdy spektakularny kompleks pałacowy Venaria Reale (12 km na północ, pełny bilet ok. 84 zł / €20, lista UNESCO) rywalizuje z Wersalem skalą architektoniczną, ogromną Salą Diany i rozległymi barokowymi ogrodami.

Turyn autentycznie zaskakuje swoją pasją do czekolady — legendarne historyczne kawiarnie, w tym Caffè Mulassano (od 1907), klimatyczna Al Bicerin (od 1763) i złocona Baratti & Milano (od 1875), serwują orzechową czekoladę gianduja (wynalezioną w Turynie, gdy niedobory kakao skłoniły piemonckich cukierników do uzupełnienia czekolady lokalnymi orzechami laskowymi, tworząc słynny na cały świat krem) oraz popisowy napój bicerin w oszałamiających wnętrzach Belle Époque z żyrandolami, marmurami i lustrami. Wyrafinowana scena kulinarna wynosi tradycyjną kuchnię piemoncką na wyżyny: vitello tonnato (cienkie plastry zimnej cielęciny z kremowym sosem tuńczykowym), agnolotti dal plin (malutkie, ręcznie lepione pierożki z nadzieniem mięsnym), brasato al Barolo (wołowina duszona godzinami w prestiżowym winie Barolo), bagna cauda (ciepły sos do maczania z sardeli i czosnku, zimowy specjał) oraz niebywale drogie białe trufle z pobliskiej Alby (sezon truflowy od października do grudnia, ponad 844 zł / €200 za 100g ścierane nad świeżym makaronem). Motoryzacyjne dziedzictwo Turynu pozostaje widoczne w dawnych fabrykach Fiata przekształconych w przestrzenie kulturalne oraz w kompleksowym Museo Nazionale dell'Automobile (63 zł / €15), celebrującym historię włoskiego designu samochodowego.

Uwielbiana kultura aperitivo kwitnie szczególnie w dzielnicy Quadrilatero Romano — zamów dowolny drink za 34 zł–51 zł / €8–€12 między 18:00 a 21:00, a kelnerzy zaserwują obfite bufety z makaronami, risotto, warzywami i focaccią, co dla oszczędnych podróżników może zastąpić kolację. Wygodne jednodniowe wycieczki samochodem lub pociągiem pozwalają dotrzeć do prestiżowego regionu winiarskiego Langhe (1,5 godziny) na degustacje Barolo i Barbaresco w rodzinnych winiarniach, do dramatycznego opactwa Sacra di San Michele (45 minut) położonego na górskim ostrodze, które zainspirowało Umberto Eco do napisania „Imienia róży”, oraz do Alby, stolicy trufli, podczas jesiennych zbiorów. Najlepiej odwiedzić miasto od września do listopada dla przyjemnej pogody 15-25°C, zbiegającej się ze spektakularnym sezonem na białe trufle i jesiennymi zbiorami, lub od marca do maja dla wiosennego ciepła i kwitnących parków, unikając upałów lipca i sierpnia, gdy miejscowi wyjeżdżają na wakacje.

Dzięki przystępnym cenom (295 zł–506 zł / €70–€120 dziennie komfortowo pokrywa wydatki średniej klasy), statusowi miejsca niedocenianego, pozbawionego przytłaczających tłumów Wenecji, Florencji czy Rzymu, elegancji arkad umożliwiających spacery w deszczu, widokom na Alpy w pogodne dni, autentycznemu dziedzictwu czekolady, okazyjnym aperitivo, światowej klasy kolekcji egipskiej i wyrafinowanej kulturze piemonckiej odmiennej od stereotypów południowych Włoch, Turyn oferuje północnowłoski szyk łączący królewski splendor Sabaudii, dziedzictwo przemysłowe, obsesję na punkcie czekolady i kulinarną doskonałość, co czyni go prawdopodobnie najbardziej niesprawiedliwie pomijanym dużym miastem Włoch, zasługującym na znacznie większe uznanie.