Bologna

Bologna is het culinaire en intellectuele hart van Italië, waar 62 kilometer aan door UNESCO beschermde portieken met rode bakstenen middeleeuwse torens beschutten, studenten van de oudste universiteit van Europa (opgericht in 1088) gezellige osterieën vullen en discussiëren onder het genot van een glas wijn, en authentieke Bolognese ragù suddert in generaties oude trattoria's die eeuwenoude recepten als staatsgeheimen bewaren. Deze hoofdstad van Emilia-Romagna (390.000 inwoners) draagt met trots drie bijnamen: 'La Grassa' (de vette), ter ere van het rijke eten, van tortellini tot mortadella, 'La Dotta' (de geleerde), een eerbetoon aan de universiteit waar Dante, Copernicus en Petrarca lesgaven, en 'La Rossa' (de rode), verwijzend naar zowel de terracotta dakpannen die een uniform rood stadsbeeld creëren als de historische linkse politiek die Bologna tot de jaren negentig tot het bolwerk van de Italiaanse Communistische Partij maakte. Twee dramatisch hellende torens – de Torre degli Asinelli, 97 meter hoog met 498 steile houten treden (momenteel gesloten wegens restauratiewerkzaamheden; kijk of hij weer open is), en de nog meer hellende Garisenda ernaast, die nu gesloten is vanwege structurele problemen – zijn overblijfselen van het middeleeuwse Manhattan, toen meer dan 100 torens van adellijke families in de 12e eeuw om de macht streden, waarvan de meeste nu zijn gesloopt of ingekort.

De overdekte arcades van de portieken bieden een doorlopende beschutting tegen regen en zomerzon, met de opmerkelijke 3,8 km lange Portico di San Luca die via 666 bogen van de stad naar het heiligdom van Madonna di San Luca op de heuveltop klimt en een prachtig panorama over de stad biedt. De lokale bevolking maakt deze gratis wandeling van 45 minuten bergopwaarts, terwijl toeristen dit zelden doen. Piazza Maggiore is het middelpunt van het stadsleven met de enorme Basilica di San Petronio (gratis toegang) met een onafgewerkte gevel – oorspronkelijk bedoeld om te concurreren met de Sint-Pietersbasiliek in Rome, maar door de politiek van het Vaticaan werd de voltooiing verhinderd – en het middeleeuwse Palazzo Comunale, terwijl de smalle middeleeuwse straatjes van de aangrenzende marktwijk Quadrilatero fijnproevers verleiden met hangende mortadella, wielen van 24 maanden gerijpte Parmigiano-Reggiano, sfogline (pastamakers) die verse tagliatelle rollen in etalages en kraampjes met tigelle-flatbread.

De universiteitswijk rond de Via Zamboni bruist met 85.000 studenten die een aanstekelijke energie creëren, politieke straatkunst op muren, goedkope eetgelegenheden met maaltijden van € 8–€ 12 en aperitivo-bars waar je voor € 7–€ 10 een spritz kunt krijgen met een royaal buffet van 18.00 tot 21.00 uur dat als avondeten dient. De eetcultuur van Bologna zit diep geworteld – bestel nooit 'spaghetti bolognese' (die bestaat hier niet en de lokale bevolking huivert zichtbaar), maar geniet in plaats daarvan van authentieke tagliatelle al ragù met langzaam gegaarde vleessaus, tortellini en brodo (delicate pastapakketjes in heldere bouillon), lasagne verde met lagen spinaziepasta en crescentine, gefrituurde broodsoesjes. Familiebedrijven zoals Osteria dell'Orsa (hoofdgerechten € 12–€ 18), Trattoria di Via Serra en Sfoglia Rina serveren het echte werk met een wat bruuske bediening die normaal is, maar niet onbeleefd.

Het Archiginnasio-paleis (ongeveer € 8–€ 10) huisvestte tot 1803 de universiteit. Het houten amfitheater van het anatomisch theater, waar medische studenten dissecties bijwoonden, getuigt van de wetenschappelijke vooruitgang in de renaissance. Musea zijn onder andere MAMbo voor hedendaagse kunst, Museo della Storia di Bologna voor de geschiedenis van de stad en Museo Civico Archeologico met Etruskische en Romeinse Bononia-artefacten en mozaïeken.

Bezoek de stad in april-juni of september-oktober voor een temperatuur van 15-25 °C, perfect voor wandelingen onder de portieken en dineren in de buitenlucht. In juli-augustus kan het 35 °C worden en veel inwoners trekken dan naar de kust, waardoor sommige restaurants half augustus gesloten zijn. Met authentieke Italiaanse cultuur, gelukkig zonder de hordes cruiseschiptoeristen van Venetië of de wachtrijen bij het Uffizi in Florence, een compact centrum dat je in 30 minuten te voet kunt doorkruisen, een uitzonderlijke regionale keuken tegen prijzen die 30% lager liggen dan in Rome, en uitstekende treinverbindingen die het tot de perfecte uitvalsbasis van Italië maken (Milaan 1 uur, Florence 35 minuten, Venetië 1,5 uur), en een lokaal leven dat grotendeels ongestoord blijft door het toerisme, biedt Bologna het echte Italië waar studenten discussiëren over filosofie onder het genot van Lambrusco-wijn, nonna's met de hand pasta rollen en linkse politiek zich vermengt met culinair conservatisme in heerlijke tegenstellingen.