Tel Awiw

Tel Awiw absolutnie elektryzuje odwiedzających jako świeckie, postępowe i bezpardonowo nowoczesne śródziemnomorskie miasto plażowe Izraela, gdzie ponad 4000 charakterystycznych białych budynków w stylu międzynarodowym Bauhaus zapewniło miastu status światowego dziedzictwa UNESCO jako „Białe Miasto”, kilometry złocistych plaż goszczą entuzjastycznych całorocznych pływaków, biegaczy i siatkarzy bez względu na porę roku, a energiczni sprzedawcy na targu Carmel (Shuk HaCarmel) głośno zachwalają świeże granaty, daktyle i przyprawy obok legendarnych lokali z hummusem serwujących to, co wielu uważa za absolutnie najbardziej kremową perfekcję z ciecierzycy na świecie. Dynamiczne „Białe Miasto” (liczące około pół miliona mieszkańców w samym Tel Awiwie-Jafie i nieco ponad 4 miliony w szerszym obszarze metropolitalnym Gush Dan) celowo kontrastuje z intensywnym zapałem religijnym i napięciem politycznym starożytnej Jerozolimy dzięki odświeżającej, całodobowej świeckiej energii plażowej, ogromnym paradom dumy LGBTQ+ przyciągającym rocznie ponad 250 000 uczestników, co czyni je gejowską stolicą Bliskiego Wschodu, oraz dumnie lekceważącemu szabat życiu nocnemu, które rozkręca się najmocniej w piątkowe i sobotnie noce, właśnie wtedy, gdy religijny Izrael odpoczywa i zamiera. Niezwykła architektura Bauhausu absolutnie definiuje tożsamość wizualną Tel Awiwu — ponad 4000 modernistycznych budynków w stylu międzynarodowym wzniesionych głównie w latach 30.

i 40. XX wieku, kiedy to niemieccy żydowscy architekci wyszkoleni w Bauhausie uciekali przed nazistowskimi prześladowaniami, tworząc największe na świecie skupisko architektury Bauhausu gęsto upakowane wzdłuż zacienionego drzewami szerokiego pasa środkowego bulwaru Rothschilda, gdzie odbywają się sobotnie targi rolnicze, ulicy Dizengoff i okolicznych dzielnic. Spektakularne śródziemnomorskie plaże ciągną się nieprzerwanie przez 14 kilometrów wzdłuż linii brzegowej: siatki do siatkówki i sprzęt do ćwiczeń na świeżym powietrzu z entuzjastami fitnessu na plaży Gordon, popularna sekcja LGBTQ+ i strefa przyjazna psom na plaży Hilton, rodzinna atmosfera na plaży Frishman (uwaga: jeśli chodzi o plaże dla nudystów, znana jest z tego plaża Ga'ash na północ od miasta) oraz starożytny port w Jafie, skąd według tradycji chrześcijańskiej wypłynął biblijny Jonasz i gdzie św.

Piotr doznał wizji, obecnie pięknie zgentryfikowany z galeriami sztuki współczesnej, restauracjami o kamiennych ścianach z widokiem na tradycyjne łodzie rybackie i antykami na pchlim targu. Obsesyjna scena kulinarna dominuje w lokalnych rozmowach i życiu codziennym — szakszuka (jajka w koszulkach w pikantnym sosie pomidorowym) na śniadanie, sabich (pita nadziewana smażonym bakłażanem, jajkiem na twardo, tahini, specjalność Żydów irackich), jemeński jachnun (wolno pieczone przez noc ciasto serwowane w sobotnie poranki), świeży hummus z całą ciecierzycą i tehiną oraz nowatorska nowoczesna kuchnia izraelska w wysoko cenionych restauracjach, takich jak OCD i Shila, podnoszących bliskowschodnie składniki do rangi fine-diningu. Tętniący życiem targ Carmel (Shuk HaCarmel, otwarty od niedzieli do piątku, najlepiej odwiedzić w dni powszednie; zamyka się wcześnie w piątek i jest zamknięty w sobotę z powodu szabatu) przepełniony jest sprzedawcami chałwy, stoiskami z sokami wyciskającymi świeże kombinacje granatu, marchwi i imbiru, jemeńskimi stoiskami z falafelem i sprzedawcami warzyw wykrzykującymi ceny.

Jednak żądni przygód goście powinni koniecznie wyjść poza plaże: klimatyczne, wąskie uliczki z butikami w Neve Tzedek, najstarszej dzielnicy Tel Awiwu (1887), tętniące życiem murale street artu i hipsterskie bary przyciągające młodych twórców w surowym Florentin, czy ekskluzywny Sarona Market w odrestaurowanych budynkach niemieckiej kolonii Templariuszy, w których obecnie mieszczą się hale z wykwintnym jedzeniem i międzynarodowe restauracje. Doskonałe muzea autentycznie zaskakują: Muzeum Sztuki Tel Awiwu (51 zł / ₪44) prezentujące izraelskie i międzynarodowe dzieła współczesne, Muzeum Palmach z innowacyjnymi interaktywnymi wystawami wyjaśniającymi historię podziemnych bojowników o niepodległość Izraela oraz Sala Niepodległości (Beit Ha'atzmaut), gdzie Dawid Ben Gurion ogłosił powstanie państwa Izrael w maju 1948 roku. Warto wybrać się na jednodniowe wycieczki do Starego Miasta w Jerozolimie, pod Ścianę Płaczu i do miejsc kultu religijnego (1 godzina autobusem lub pociągiem, 17 zł–21 zł / ₪15–₪18), doświadczyć unikalnego unoszenia się na wodzie w Morzu Martwym (2 godziny; publiczna plaża Ein Bokek jest zazwyczaj bezpłatna, niektóre prywatne plaże/spa pobierają opłaty) lub odbyć wędrówkę o wschodzie słońca do dramatycznej twierdzy Masada (2,5 godziny).

Dzięki hebrajskim i angielskim napisom wszędzie (kultura technologiczna izraelskiego „narodu startupów” zapewnia biegłość w języku angielskim), tętniącemu życiem, przyjaznemu LGBTQ+, liberalnemu społeczeństwu świeckiemu (sekcje plaż nudystów istnieją na plaży Hilton), śródziemnomorskiemu klimatowi (łagodne, przyjemne zimy 10-18°C, gorące, wilgotne lata 25-32°C), wysokim cenom (posiłki 51 zł–105 zł / ₪44–₪92, hotele 422 zł–1055 zł / ₪367–₪916), kwestiom bezpieczeństwa wymagającym czujności oraz tej unikalnej izraelskiej bezpośredniości i postawie chutzpah, Tel Awiw dostarcza intensywnej bliskowschodniej energii owiniętej w europejską kulturę plażową — kosmopolityczny, postępowy, hedonistyczny — gdzie starożytna Jafa spotyka się z nowoczesnymi startupami, a plażowy styl życia nigdy się nie kończy.