موستار

موستار با پل نمادین استاری موست (پل قدیمی) که در فهرست یونسکو ثبت شده و با ظرافتی شگفت‌انگیز بر فراز رودخانهٔ نرتوا به رنگ سبز فیروزه‌ای قوس می‌زند، شهرک سنگفرش‌شدهٔ قدیمی که مساجد قرن شانزدهمی و بازارچه‌های سنتی کار فلزات مسی را حفظ کرده، و تاریخ جنگ اخیر که در نماهای سوراخ‌خورده از گلوله دیده می‌شود و تضادی قدرتمند میان زیبایی و تراژدی می‌آفریند، مسحورکننده است. این گوهر هرزگوین (با جمعیتی بالغ بر ۱۱۰٬۰۰۰ نفر، پنجمین شهر بزرگ بوسنی و هرزگوین) با استقامت قابل توجهی زخم‌های جنگ دهه ۱۹۹۰ را بر تن دارد—پل نمادین «استاری موست» که ۲۹ متر طول دارد، به مدت ۴۲۷ سال پابرجا بود تا اینکه در نوامبر ۱۹۹۳ طی جنگ‌های یوگسلاوی، توپخانه کروات عمداً آن را ویران کرد، سپس این پل نمادین که ۲۹ متر عرض دارد، با دقتی فراوان از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴ سنگ به سنگ با استفاده از فنون اصلی عثمانی قرن شانزدهم، سنگ‌های اصلی بازیافتی از بستر رودخانه و دستورالعمل‌های سنتی ملات بازسازی شد و اکنون میزبان غواصان شجاع محلی است که ۲۴ متر به درون آب یخ‌زده رودخانه شیرجه می‌زنند (گردشگران برای هر شیرجه حدود ۲۵ تا ۳۰ یورو انعام می‌دهند، این سنت تابستانی به سال ۱۵۶۶ بازمی‌گردد که در آن زمان جوانان مردانگی خود را به اثبات می‌رساندند). این پل بازسازی‌شده نماد قدرتمندی از پیوند بین بخش شرقی تقسیم‌شده شهر قدیمی (محله بوسنیایی/مسلمانان) و بخش غربی (محله کروات/کاتولیک‌ها) است و نشان‌دهنده تلاش‌های مداوم برای آشتی پس از جنگ است، هرچند تقسیمات قومی و مذهبی علی‌رغم احساس وحدت در مناطق گردشگری، همچنان در زندگی روزمره، نظام‌های آموزشی و سیاست به قوت خود باقی است.

بازار قدیمی و دنج (کویندژیلوک) با کوچه‌پس‌کوچه‌های سنگ‌فرش‌شده بالا می‌رود و در کارگاه‌های کوچک، مسگران سنتی در حال کوبیدن سینی‌ها و قهوه‌جوش‌ها هستند (قیمت اجناس ۱۰ تا ۵۰ یورو)، قهوه‌خانه‌های به سبک ترکی که قهوه غلیظ و شیرین «کَهوا» (قهوه ۱-۲ یورو) سرو می‌کنند، کباب‌پزهایی که دود چِواپی را به کوچه‌ها می‌فرستند، و فروشگاه‌های سوغاتی‌فروشی که فرش‌های دستباف می‌فروشند، در حالی که مناره باریک مسجد کوسکی محمود پاشا (ورود حدود ۱۵ کونا/۸ یورو) با بالا رفتن از ۱۷۰ پله تنگ سنگی، چشم‌انداز بی‌نظیر «استاری موست» را به نمایش می‌گذارد—بهترین منظره از پل در شهر که ارزش این بالا رفتن را دارد. با این حال، موستار فراتر از پل نمادینش با لایه‌هایی که درگیری‌های اخیر و میراث عثمانی را آشکار می‌کنند، شگفت‌زده می‌کند—سوراخ‌های گلوله و ترکش‌های به عمد حفظ‌شده بر روی ساختمان‌ها به عنوان یادبود جنگ، نمایشگاه عکس جنگ که تامل‌برانگیز است (حدود ۷-۱۰ KM/€۴-۵) و محاصره و تخریب سال‌های ۱۹۹۲-۱۹۹۵ را از طریق عکاسی‌های قدرتمند مستند می‌کند، و سفرهای یک‌روزه به صومعه درویشی بلاگای تکّه (۱۲ کیلومتر به سمت جنوب، ورودی حدود ۱۰ کیلومتروان/۵ یورو) که به طرز غیرقابل باوری در کنار چشمه‌ی پرقدرت رود بونا که از غاری در صخره سرچشمه می‌گیرد و استخری فیروزه‌ای ایجاد می‌کند، واقع شده است، و دهکده‌ی قرون وسطایی پوچیتل (۳۰ کیلومتر، ورودی رایگان) که خانه‌های سنگی عثمانی در آن به شکلی چشمگیر بر دامنه‌ها سر به فلک کشیده‌اند و هنرمندان آبرنگ می‌کشند و به بازدیدکنندگان می‌فروشند. در صحنه غذا، غذاهای کلاسیک بوسنی-ترکی سرو می‌شود: چواپی (سوسیس‌های گوشت گاو/گوسفند بدون پوست که کبابی شده و در نان تخت نرم سومن با پیاز خام و پنیر خامه‌ای کایماک سرو می‌شود، ۵-۸ یورو)، بورک، پای خمیر فیلو پر شده با گوشت یا پنیر که برای صبحانه عالی است، سارما (دلمه کلم)، دولمه (دلمه سبزیجات)، و باقلوا که از عسل و پسته سرشار است.

فرهنگ قهوه ترکی بر آن حاکم است—این نوشیدنی غلیظ و شیرین را به آرامی جرعه‌جرعه بنوشید، سپس فنجان را روی نعلبکی برگردانید تا فال آن را از ته فنجان بخوانید. سفرهای یک‌روزه به آبشارهای کراویچا (۴۰ کیلومتر، حدود ۲۰ کیلومتر/ورودی ۱۰ یورو) که در آن آبشارهایی به ارتفاع حدود ۲۵ متر در یک قوس ۱۲۰ متری گسترده شده‌اند و استخرهای طبیعی ایجاد می‌کنند که برای شنا در ماه‌های مه تا سپتامبر، زمانی که جریان آب قوی‌تر است، عالی هستند، مکان زیارتی کاتولیک مِجوگوریه (۲۵ کیلومتر) که گفته می‌شود مریم مقدس در آنجا ظاهر می‌شود، و حتی سواحل آدریاتیک کروات دوبروونیک (رانندگی ۳ ساعته، نیاز به عبور از مرز). برای بهره‌مندی از دمای ایده‌آل ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد که برای گشت‌وگذار در پل‌ها و شنا در آبشارها عالی است، در ماه‌های آوریل تا ژوئن یا سپتامبر تا اکتبر به این منطقه سفر کنید.

از این طریق می‌توانید از گرمای اوج تابستان در ژوئیه و اوت که دما به بیش از ۳۵ درجه سانتی‌گراد می‌رسد و جمعیت انبوه تابستانی اجتناب کنید. در زمستان (نوامبر تا مارس) با دمای سرد ۰ تا ۱۲ درجه سانتی‌گراد، بارندگی و تعطیلی یا کاهش ساعات کاری بسیاری از جاذبه‌ها روبرو خواهید بود. با قیمت‌های فوق‌العاده ارزان که هزینه‌ی سفر راحت در آن روزانه ۳۰ تا ۵۵ یورو است (از مقرون‌به‌صرفه‌ترین‌ها در اروپا)، صحبت روزافزون انگلیسی توسط جوانان در بخش گردشگری، فضای معماری عثمانی که به لطف ۴۰۰ سال حکومت ترک‌ها در اروپا واقعاً منحصربه‌فرد است، پلی نمادین که خود به تنهایی ارزش سفر را دارد، و موقعیتی که آن را به یک ایستگاه طبیعی بین سواحل کرواسی و سراievo تبدیل می‌کند، موستار عمق فرهنگی عمیق بالکان را ارائه می‌دهد، تاریخ جنگش زمینه‌ای آموزشی و تامل‌برانگیز فراهم می‌کند، و آن ترکیب خاص هرزگوینی از فرهنگ قهوه ترکی، گوشت کبابی و تاب‌آوری پس از درگیری را به نمایش می‌گذارد—یک بازدید یک‌روزه قدرتمند از دوبروونیک یا اسپلیت برنامه‌ریزی کنید، یا بهتر است، برای تجربه پل در شب‌های روشن و صبح‌های زود و خلوت، یک شب اقامت در آن فضا داشته باشید.