Tbilisi

Tbilisi urzeka jako fascynująca dusza Kaukazu, gdzie starożytne średniowieczne kościoły dramatycznie górują nad zboczami wzgórz, ozdobne balkony w stylu secesyjnym wystają nad klimatyczne wąskie uliczki Starego Miasta, a tradycyjne łaźnie siarkowe kuszą parą w wielowiekowych łaźniach, które przez tysiąclecia gościły wszystkich, od rosyjskiego poety Puszkina po perskich kupców jedwabiu. Dynamiczna stolica Gruzji (ok. 1,3 mln mieszkańców w mieście, 1,5 mln w aglomeracji) leży nad krętą rzeką Mtkvari w malowniczej dolinie otoczonej górami, fascynująco łącząc gruzińską tradycję prawosławną z rozpadającą się architekturą z czasów radzieckich, modnymi hipsterskimi winiarniami i wyjątkową kulturą kulinarną, która może konkurować z każdym miastem śródziemnomorskim — a wszystko to w cenach, które naprawdę szokują mieszkańców Europy Zachodniej (doskonałe wino 1 €–3 €o, pełny obiad w restauracji 5 €–12 €o, budżet 25 €–45 €o dziennie).

Atmosferyczna Starówka (Dzveli Tbilisi) skupia się malowniczo wokół imponującej twierdzy Narikala, starożytnej cytadeli z IV wieku, do której można dostać się nowoczesną kolejką linową (2,50 ₾/1 €), oferującą rozległe panoramiczne widoki na terakotowe dachy i krętą rzekę, podczas gdy bezpośrednio poniżej znajduje się historyczna dzielnica łaźni siarkowych (Abanotubani) zachowały tradycyjne łaźnie publiczne z pięknymi mozaikowymi wnętrzami i naturalnie podgrzewaną wodą mineralną zawierającą siarkę (łaźnie publiczne od około 5-10 ₾, prywatne pokoje zazwyczaj 50-200 ₾ za godzinę, w zależności od wielkości i komfortu). Wspaniała aleja Rustaveli, elegancki główny bulwar Tbilisi, prezentuje imponujące opery, teatry, muzea i wspaniałe Gruzińskie Muzeum Narodowe prowadzące do Placu Wolności, a niezwykle nowoczesny Most Pokoju (2010) łukiem przecina rzekę, wykonany z futurystycznego szkła i stali — celowy symbol ambitnych, przyszłościowych aspiracji Gruzji po uzyskaniu niepodległości od Związku Radzieckiego. Jednak prawdziwa magia Tbilisi tkwi w fascynujących sprzecznościach i kontrastach: rozpadające się bloki z czasów radzieckich z praniem wiszącym na balkonach stoją obok lśniących nowych centrów handlowych, starsze babuszki sprzedające tradycyjne churchkhela (paski orzechów włoskich pokryte cukierkami z moszczu winogronowego) obok modnych barów koktajlowych, a 1500-letnie kościoły harmonijnie współistnieją z podziemnymi klubami nocnymi, w których do białego rana gra muzyka techno.

Legendarna gruzińska kultura winiarska głęboko definiuje lokalną tożsamość narodową — Gruzja może pochwalić się 8000 lat nieprzerwanej tradycji produkcji wina przy użyciu charakterystycznych qvevri (dużych glinianych naczyń zakopanych pod ziemią w celu fermentacji), produkując coraz bardziej modne naturalne wina pomarańczowe i unikalne odmiany winogron, które są obecnie modne wśród sommelierów na całym świecie. Klimatyczne winiarnie, takie jak Vino Underground i 8000 Vintages, serwują bursztynowe wina, białe rkatsiteli i czerwone saperavi za śmiesznie niską cenę 5-10 ₾/2 €–3 € za hojny kieliszek, podczas gdy tradycyjne uczty supra obejmują wyszukane, niekończące się toasty z tamadą (toastmasterem), chaczapuri (chleb nadziewany serem, narodowa potrawa), chinkali (pierogi z zupą) i rzekami wina płynącego swobodnie. Charakterystyczna kuchnia celebruje wyjątkowe gruzińskie smaki: różne rodzaje chaczapuri (adżarskie w kształcie łodzi z jajkiem, imereckie okrągłe, megrelskie z dodatkowym serem), pożywna zupa charcho, grillowane szaszłyki mtsvadi, bakłażan z pastą z orzechów włoskich i cukierki churchkhela.

Niezbędne jednodniowe wycieczki minibusami marshrutka lub zorganizowane wycieczki prowadzą do wpisanej na listę UNESCO Mcchety (20 minut drogi, starożytna stolica z klasztorem Jvari na wzgórzu i katedrą Svetitskhoveli z XI wieku, wstęp jest zazwyczaj bezpłatny, chociaż niektóre małe muzea i kaplice mogą pobierać niewielkie opłaty), dramatycznych gór Kazbegi (3 godziny na północ, kościół Trójcy Świętej w Gergeti na wysokości 2170 m n.p.m. z górą Kazbek (5047 m n.p.m.) w tle, tworzący najbardziej charakterystyczny widok Gruzji) oraz region winiarski Kachetia (2 godziny na wschód, rodzinne wycieczki po winnicach i degustacje 20-40 lari). Twierdza Narikala oferuje iluminowane widoki nocą, pchli targ Dry Bridge sprzedaje w weekendy pamiątki z czasów radzieckich, a hostel/przestrzeń kulturalna Fabrika przekształciła radziecką fabrykę odzieży w centrum hipsterów.

Najlepiej odwiedzić to miejsce w maju-czerwcu lub wrześniu-październiku, kiedy panują idealne temperatury 18-28°C, unikając upałów w lipcu-sierpniu (28-35°C) i zimowego chłodu w grudniu-lutym (0-10°C, sporadyczne opady śniegu). Dzięki bezwizowemu pobytowi do jednego roku dla wielu narodowości (w tym większości krajów europejskich oraz USA/Wielkiej Brytanii/Kanady), coraz powszechniejszemu posługiwaniu się językiem angielskim, zwłaszcza wśród młodszego pokolenia i pracowników turystyki, unikalnemu, pięknemu alfabetowi gruzińskiemu (33 litery, niematerialne dziedzictwo UNESCO), niezwykle bezpiecznym ulicom, które można porównać do wielu miast Europy Zachodniej pomimo złożonej sytuacji geopolitycznej między Rosją a Turcją, niezwykle ciepłej gruzińskiej gościnności (toasty tamada trwają godzinami) oraz odurzająca mieszanka starożytnej historii, nostalgii za Związkiem Radzieckim, rewolucji naturalnego wina i przystępnych cen sprawiają, że Tbilisi oferuje autentyczną kulturę kaukaską, niesamowitą wartość podróży, 8000-letnią tradycję winiarską i prawdziwą serdeczność, która sprawia, że odwiedzający stają się zapalonymi powracającymi podróżnikami, którzy zachwycają się tym niedrogim klejnotem jako najlepiej strzeżoną tajemnicą Europy (lub Azji?).