Katmandu

Katmandu urzeka jako niezbędna brama do Himalajów, gdzie starożytna złota stupa Swayambhunath, zwieńczona wszechwidzącymi oczami Buddy, gości zuchwałe małpy kradnące przekąski na słynnych 365 schodach prowadzących na wzgórze Monkey Temple, Wielopoziomowe świątynie pagodowe na placu Durbar Square prezentują misterne rzeźby w drewnie w stylu Newari i erotyczne rzeźby, pomimo tragicznych zniszczeń spowodowanych trzęsieniem ziemi w 2015 roku, które zburzyło kilka budowli. Chaotyczna dzielnica Thamel, będąca rajem dla backpackerów, wyposaża turystów zmierzających do bazy pod Everestem, na szlak Annapurna Circuit i do doliny Langtang w sprzęt, pozwolenia i usługi przewodnickie. Stolica Nepalu i największe miasto (około 850 000 mieszkańców w samym mieście, 4 miliony w całej dolinie Katmandu) leży na wysokości 1400 metrów n.p.m.

w kotlinie otoczonej gigantami Himalajów — w pogodne poranki w październiku i listopadzie oraz marcu i kwietniu z restauracji na dachach i tarasów hotelowych widać zapierające dech w piersiach ośnieżone szczyty, tworzące dramatyczne tło. Miasto służy przede wszystkim jako logistyczne centrum trekkingowe i alpinistyczne, gdzie wypożyczalnie sprzętu, zarejestrowane firmy przewodnickie i rządowe biura wydające pozwolenia przygotowują wyprawy w Himalaje, ale siedem niezwykłych miejsc w dolinie Katmandu wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO (plac Durbar w Katmandu, Patan, Bhaktapur, a także Swayambhunath, Boudhanath, Pashupatinath i Changu Narayan) są absolutną gratką dla osób nieuprawiających trekkingu lub aklimatyzujących się. Ogromna biała kopuła stupy Boudhanath (jednej z największych stup buddyjskich na świecie) przyciąga pielgrzymów buddyjskich z Tybetu i mnichów w bordowych szatach, którzy okrążają ją zgodnie z ruchem wskazówek zegara, kręcąc modlitewnymi kołami, podczas gdy kadzidło pali się, a flagi modlitewne powiewają na centralnej iglicy — otaczająca ją społeczność uchodźców tybetańskich prowadzi klasztory, restauracje serwujące autentyczne momos i thukpa oraz sklepy sprzedające tybetańskie rękodzieło.

W kompleksie świątyni Pashupatinath nad świętą rzeką Bagmati odbywają się hinduskie ceremonie kremacyjne na świeżym powietrzu, podczas których nieustannie płoną stosy pogrzebowe — osoby niebędące hindusami nie mogą wejść do głównej świątyni ze złotym dachem, ale z szacunkiem obserwują potężne rytuały pogrzebowe z drugiej strony rzeki (wstęp dla obcokrajowców kosztuje około 1000 NPR). Plac Durbar w Katmandu (wstęp dla obcokrajowców kosztuje około 1000 NPR, budynki uszkodzone podczas trzęsienia ziemi są w trakcie odbudowy) zachował średniowieczny kompleks pałacowy, misterne świątynie pagodowe oraz Kumari Ghar, w którym mieszka nepalskia żyjąca bogini (Kumari) – młoda dziewczynka przed okresem dojrzewania, czczona jako wcielenie hinduskiej bogini Taleju do czasu pierwszej miesiączki, która od czasu do czasu pojawia się w górnym oknie, choć fotografowanie jest zabronione. Jednak rzeczywistość Katmandu jest prawdziwym szokiem dla nieprzygotowanych turystów: duszący pył i zanieczyszczenie spowodowane przez pojazdy, anarchiczny ruch uliczny, w którym piesi muszą unikać motocykli, częste przerwy w dostawie prądu nawet w hotelach, widoczna na ulicach skrajna bieda oraz trauma po trzęsieniu ziemi, która nadal wpływa na infrastrukturę.

Lepiej zachowane miasta partnerskie Patan (Lalitpur, 30 minut na południe taksówką za 500 rupii, lokalnym autobusem za 30 rupii) prezentują wspaniałą architekturę Newari, mniej zniszczoną przez trzęsienie ziemi i mniej obciążoną turystyką, a także doskonałe Muzeum Patan, podczas gdy średniowieczne Bhaktapur (1 godzina autobusem, 50 rupii, wstęp około 1500 NPR, czyli około 11 € dla obcokrajowców) sprawia wrażenie autentycznie zatrzymanego w czasie, z brukowanymi placami bez samochodów, warsztatami garncarskimi, gdzie rzemieślnicy toczą glinę na ręcznych kołach, oraz słynnym kremowym jogurtem juju dhau (king curd) sprzedawanym w terakotowych miseczkach. Kuchnia serwuje obfite danie dal bhat (soczewica, ryż, curry warzywne, pikle — tradycyjny posiłek nepalski spożywany dwa razy dziennie), gotowane na parze lub smażone momos (tybetańsko-nepalskie pierogi z bawolem, kurczakiem lub warzywami, około 100-200 rupii za 10 sztuk) oraz tradycyjne specjały Newari, w tym choila (przyprawione grillowane mięso bawole) i bara (placki z czarnej soczewicy). Odwiedź ten region w październiku-listopadzie, aby cieszyć się najczystszym niebem, komfortową temperaturą 12-23°C i świeżością po porze monsunowej, co sprawia, że jest to absolutny szczyt sezonu trekkingowego, kiedy to liczba wydawanych zezwoleń gwałtownie rośnie, a Thamel jest przepełniony, lub w marcu-maju, kiedy kwitną rododendrony, a temperatura wzrasta do 15-28°C, choć widoki są zamglone — pora monsunowa od czerwca do września przynosi ulewne deszcze, pijawki na szlakach i chmury zasłaniające góry.

Dzięki wizom wydawanym po przyjeździe (28 € za 15 dni, 46 € za 30 dni, płatne gotówką na lotnisku), niezwykle niskim kosztom (możliwe 14 €–37 €/14 €–37 € dziennie), wysokości 1400 m n.p.m., która stanowi dogodny punkt wypadowy do aklimatyzacji przed wyruszeniem na znacznie wyższe szlaki, fascynującej fuzji kultury hinduskiej i buddyjskiej oraz pozycji nieuniknionej bramy do trekkingu w Himalajach, Katmandu oferuje chaotyczną duchową intensywność, przygotowania do trekkingu, dziedzictwo architektury Newari oraz dostęp do najwyższych gór świata, pomimo zanieczyszczenia, ubóstwa i wyzwań infrastrukturalnych, które wystawiają na próbę cierpliwość. Katmandu oferuje chaotyczną duchową intensywność, przygotowanie do trekkingu, dziedzictwo architektoniczne Newari i dostęp do najwyższych gór Ziemi, pomimo zanieczyszczenia, ubóstwa i wyzwań infrastrukturalnych, które wystawiają cierpliwość na próbę.